بینهسادات صدر، کارشناسی ارشد برنامهریزی توریسم، در یادداشتی نوشت: گردشگری دسترسپذیر فرصتی برای شناخت، ارتباط و مشارکت اجتماعی است که با هدف ایجاد امکان بهرهمندی برابر همه افراد از تجربه سفر شکل گرفته است.
امروزه توسعه یک مقصد گردشگری زمانی معنا پیدا میکند که هیچ فردی به دلیل محدودیتهای جسمی یا شرایط خاص، از حضور در جامعه و تجربه سفر محروم نشود. گردشگری دسترسپذیر، رویکردی پایدار و مسئولانه است که سفر را یک حق عمومی میداند، نه امتیازی محدود برای گروهی خاص از جامعه. متولیان حوزه گردشگری باید توجه داشته باشند که بخش قابل توجهی از گردشگران با نیازهای متفاوت، در صورت نبود زیرساختها و خدمات مناسب، از چرخه سفر حذف خواهند شد.
مقصدی که برای افراد دارای محدودیت مناسبسازی میشود، معمولاً برای همه گردشگران نیز راحتتر، ایمنتر و باکیفیتتر خواهد بود. در گذشته، مفهوم گردشگری دسترسپذیر بیشتر با ایجاد رمپ، آسانسور یا مسیرهای مناسب برای تردد افراد دارای معلولیت شناخته میشد؛ اما امروزه این مفهوم گستردهتر شده است. دسترسپذیری تنها به معنای ورود آسان به یک مکان نیست، بلکه شامل امکان دریافت اطلاعات، استفاده از خدمات، ارتباط مؤثر و تجربه مستقل، ایمن و مطلوب از سفر است.
برای توسعه این نوع از گردشگری باید ابعاد مختلفی مورد توجه قرار گیرد. از یک سو، مناسبسازی فضاها و ایجاد دسترسی فیزیکی اهمیت ویژهای دارد. مسیرهای مناسب در موزهها، اماکن تاریخی، هتلها و مراکز گردشگری، سرویسهای بهداشتی استاندارد، حملونقل مناسب و سایر خدمات سفر باید در برنامهریزیهای گردشگری مورد توجه قرار گیرد.
از سوی دیگر، دسترسی به اطلاعات قابل استفاده، بخش مهمی از این فرآیند است؛ از جمله وبسایتها و سامانههای رزرو قابل استفاده، ارائه اطلاعات دقیق درباره شرایط دسترسی مقصد، تابلوهای راهنمای قابل فهم، بروشورهای خط بریل و محتوای چندرسانهای مناسب برای افراد دارای محدودیتهای شنوایی و بینایی.
موضوع مهم دیگر، آموزش فعالان حوزه گردشگری و کارکنان مرتبط برای نحوه صحیح ارتباط و ارائه خدمات به افراد با نیازهای متفاوت است. کیفیت تجربه سفر، علاوه بر زیرساخت، به نوع برخورد و میزان آگاهی ارائهدهندگان خدمات نیز وابسته است.
با وجود اهمیت این حوزه، توسعه گردشگری دسترسپذیر در کشور همچنان با چالشهایی مواجه است؛ از جمله نبود نگاه جامع در طراحی مقاصد گردشگری، مناسبسازیهای مقطعی و غیرکارشناسی، کمبود اطلاعات درباره میزان دسترسپذیری جاذبهها، ضعف آموزش فعالان گردشگری و همچنین نگاه نادرست به مناسبسازی به عنوان هزینه، نه یک سرمایهگذاری بلندمدت.
در صورتی که این چالشها برطرف شوند و مسیر توسعه به شکل صحیح دنبال شود، میتوان دستاوردهای ارزشمندی مانند افزایش عدالت اجتماعی در سفر، توسعه گردشگری داخلی، ایجاد فرصتهای اقتصادی جدید، ارتقای تصویر مقصد و جذب گروههای جدیدی از گردشگران و همراهان آنان را شاهد بود.
یک مقصد گردشگری موفق، مقصدی نیست که تنها برای گروهی خاص طراحی شده باشد؛ بلکه فضایی است که سالمندان، خانوادههای دارای کودک، افراد دارای معلولیت و تمامی گردشگران بتوانند در آن احساس راحتی، استقلال و تعلق داشته باشند. مناسبسازی واقعی زمانی اتفاق میافتد که نگاه جامعه از تمرکز بر محدودیتها، به سمت شناخت توانمندیها و ظرفیتهای افراد تغییر کند.
در این مسیر، برنامهها و رویدادهایی که زمینه حضور فعال افراد دارای معلولیت را فراهم میکنند، نقش مهمی دارند. رویدادهایی مانند «طعم امید» نمونهای از نگاه نو به گردشگری دسترسپذیر هستند؛ جایی که افراد دارای معلولیت نه به عنوان دریافتکننده خدمات، بلکه به عنوان صاحبان مهارت، خلاقیت و توانایی، در یک تجربه فرهنگی و اجتماعی حضور پیدا میکنند.
چنین برنامههایی نشان میدهند که گردشگری دسترسپذیر تنها ایجاد زیرساخت نیست؛ بلکه ساختن فرصت برای مشارکت، دیده شدن، افزایش اعتمادبهنفس و تقویت ارتباط میان افراد جامعه است. غذا، هنر، فرهنگ و میراث میتوانند زبان مشترکی باشند که همه افراد را بدون توجه به تفاوتها در کنار یکدیگر قرار دهند.
توجه به گردشگری دسترسپذیر علاوه بر یک مسئولیت اجتماعی، یک فرصت مهم برای توسعه گردشگری نیز محسوب میشود. مقصدهایی که به نیازهای متنوع گردشگران توجه میکنند، تجربهای باکیفیتتر ارائه داده و توانایی جذب جامعه گستردهتری از مسافران را خواهند داشت.
در این خصوص، ضروری است متولیان گردشگری به طراحی مسیرهای بازدید مناسب در اماکن تاریخی و فرهنگی، ایجاد تجربههای لمسی، شنیداری و چندرسانهای و توسعه خدمات متناسب با نیاز گروههای مختلف گردشگران توجه کنند. همچنین برگزاری دورههای آموزشی تخصصی برای راهنمایان گردشگری در زمینه نحوه همراهی، ارتباط و ارائه خدمات به افراد دارای معلولیت، اقدامی ضروری است. مراکز اقامتی و جاذبههای گردشگری نیز برای ارائه خدمات شایسته، نیازمند تدوین و اجرای استانداردهای مشخص دسترسپذیری هستند.
در نهایت، آینده گردشگری متعلق به مقصدهایی است که سفر را نه یک امکان محدود بلکه تجربهای مشترک، انسانی و قابل دسترس برای تمامی اعضای جامعه میدانند.
انتهای پیام/
نظر شما